نوشته لیز گاتریج
شورای کوچهای فوربس (Forbes Coaches Council)
۲۴ مارس ۲۰۲۶
چند وقت یک بار به فرایند فکر کردن خودتان فکر میکنید؟
سالها، هر وقت این سؤال را میشنیدم، همان واکنش را داشتم: شانه بالا میانداختم، میگفتم «نمیدانم» و سعی میکردم ناراحتیام را پنهان کنم. این سؤال برایم گیجکننده، آزاردهنده و بیمعنی بود.
حالا که بخشی از فرایند تفکرمان را به هوش مصنوعی مولد برونسپاری میکنیم و من در نقش خود به عنوان کوچ مبتنی بر مغز و متخصص نوروپلاستیسیته (تغییرپذیری عصبی) بیشتر دربارهی فراشناخت یاد گرفتهام، نظر من دربارهی این سؤال کاملاً تغییر کرده است. این سؤال، قلب فراشناخت است؛ فراشناخت مهارتی قدرتمند و یادگیرنده است که به ما انسانها در زندگیمان سود میرساند.
فراشناخت چیست؟
فراشناخت اساساً یعنی دانستن اینکه چه چیزهایی از فرایندهای فکری خودتان در لحظه میدانید و چه چیزهایی را نمیدانید. هرچه آگاهتر باشید، بیشتر میتوانید نقاط قوت و ضعف شناختی خود را شناسایی کنید. میتوانید از خود سؤالهایی مثل این بپرسید: «این اطلاعات جدید چه ارتباطی با دانش موجود من دارد؟ آیا این اطلاعات برایم منطقی است؟ این اطلاعات آشنا هستند، اما آیا برای این موقعیت هم صدق میکنند؟ اگر تصمیم بگیرم الان عمل کنم، چقدر با ارزشها و هویتم هماهنگ خواهم بود؟»
با آگاهتر شدن از طرز فکرتان، هم میتوانید تصمیمهای بهتری بگیرید و هم بینشهای قدرتمندتری ایجاد کنید.
بیایید به نمونهی مراجعم، یک فرد تحلیلگر که به بهرهوری اهمیت میدهد، نگاه کنیم. او در موقعیتی گیر کرده بود که برایش غیرعادی و ناامیدکننده بود. مدام خودش را تحت فشار میگذاشت اما نمیتوانست مشکلش را حل کند. در مورد او، روال روزانهاش را مرور کردیم و متوجه شدیم که تقریباً تمام ساعات بیداری خود را صرف گوش دادن به پادکستها و کتابهای صوتی مرتبط با کار میکند. آنقدر اطلاعات مصرف میکرد که زمان و فضای لازم برای فکر کردن را از خودش گرفته بود. همچنین زمان پرسه زدن ذهنی و خلاق بودن را از خود دریغ کرده بود. ظرف یک هفته پس از کاهش گوش دادن به پادکستها و کتابهای صوتی، مشکل خودش را حل کرد و مشکلات دیگر را نیز. همچنین درس ارزشمندی آموخت: این که از فکر کردن به طرز فکر خودش سود میبرد.
نشانههای فراشناخت قوی
از کجا بفهمید فراشناخت قوی دارید؟ در اینجا چند نشانه آورده شده است.
۱. در لحظه، شما:
- خودتان را در حال مفروضات خودکار دستگیر میکنید و درک میکنید که باید آنها را به چالش بکشید زیرا ممکن است نادرست، نامناسب برای موقعیت یا از جهات دیگر مشکلساز باشند.
- متوجه میشوید که اطلاعات کافی ندارید یا به شفافیت بیشتری نیاز دارید.
- تشخیص میدهید که ممکن است واکنش عاطفی شدیدی داشته باشید که بر تفکر و تصمیمات و اقدامات بعدی شما تأثیر بگذارد، و مکث میکنید تا خود را متمرکز کنید.
۲. وقتی مکث میکنید و تأمل میکنید، شما:
- متوجه میشوید که از میانبرهای ذهنی استفاده میکنید که میتواند به تفکر و اقدامات مغرضانه کمک کند.
- منطق خود را برای اعضای تیم توضیح میدهید تا بتوانند شما را بهتر درک کنند و حمایت نمایند.
- الگوهایی را در تفکر خود شناسایی میکنید که بر نحوهی برخورد شما با مسائل و مشکلات خاص تأثیر میگذارند. (مثلاً ممکن است در مورد برخی چیزها قضاوت و تصمیمگیری سریع داشته باشید، اما در مورد مسائل دیگر روزها تأمل کنید.)
چگونه مهارتهای فراشناختی خود را تقویت کنید
اگر فکر میکنید مهارتهای فراشناختی شما به اندازهای که میخواهید توسعه نیافتهاند، میتوانید آنها را از طریق برنامهریزی، پایش و ارزیابی بهتر، همانطور که در اینجا توضیح داده شده، تقویت کنید.
برنامهریزی
قبل از پرداختن به یک مسئله، یک راهبرد مناسب برای هدایت تفکر و حل مسئلهتان انتخاب کنید. برای مثال، فرض کنید میدانید که تمایل به گرفتن میانبرهای ذهنی دارید که میتواند شما را به تصمیمات ضعیف سوق دهد. برای این مثال، تصور کنید اغلب چیزهایی میخرید که بعداً پشیمان میشوید.
برای کمک به بهبود فراشناخت خود و جلوگیری از این مشکل در آینده، میتوانید تعدادی سؤال بررسی پیش از خرید برای خود ایجاد کنید. این سوالات ممکن است شامل موارد زیر باشد: چه معیارهایی میخواهم برای انتخاب اقلام تعیین کنم؟ تطبیقپذیری؟ دوام؟ قیمت؟ ظاهر؟ چطور تأیید کنم که این معیارها رعایت شدهاند؟ و آیا میخواهم مطمئن شوم که ۱۰۰٪ با همه معیارها مطابقت دارد، یا با ۷۵ تا ۸۰٪ یا رقم دیگری هم راضی هستم؟ آیا مبلغ مشخصی تعیین میکنم؟
سایر فرایندهای بررسی مفید عبارتند از «امتیازدهی به معیارها» و «بررسی با خود آینده». در امتیازدهی به معیارها، شما به سادگی به معیارهایی که از قبل برایتان مهم هستند امتیاز میدهید و سپس برای راهنمایی تصمیمگیری خود، همان معیارها را به همان ترتیب دنبال میکنید.
در مورد فرایند بررسی با خود آینده، خود را یک سال بعد در حالی تصور میکنید که انتخاب خاصی را انجام میدهید. سپس از خود میپرسید: «خود آیندهی من چه چیزی میخواهد دربارهی این انتخاب در نظر بگیرد که من الان از آن غافل هستم؟»
پایش
در حالی که دارید فکر میکنید به تنهایی، با دیگران، یا با تبادل ایده با هوش مصنوعی میتوانید قبل از هر تصمیمگیری مکث کنید تا درک و پیشرفت خود را ردیابی کنید. این به شما کمک میکند تا تفکر و رفتار خود را بررسی کنید.
برای نمونه، مثال معیارگذاری پیش از خرید که توضیح داده شد را در نظر بگیرید. فرض کنید، هنگام بررسی گزینههای موجود برای خرید، عمداً تصمیم میگیرید اولویتهای تعیینشده خود را بر اساس نیازها و علایق در حال تغییرتان جابهجا کنید. با عمدی عمل کردن، نسبت به تفکر و تصمیمگیری خود آگاه میمانید.
ارزیابی
پس از اینکه تصمیمی گرفتید و بر اساس آن عمل کردید، اثربخشی تفکر خود را ارزیابی کنید.
از خود سؤالهایی مثل این بپرسید: چقدر از نحوهی برخورد با آن تصمیم راضی هستم؟ بدن من به آنچه تصمیم گرفتم چه واکنشی نشان داد؟ آیا چیزی متفاوت احساس میشد؟ چقدر مفروضات خود را به خوبی درک کردم؟ تا چه حد سوگیریهای خود را کنترل کردم؟ آیا الگوهای جدیدی در تفکر خود مشاهده میکنم؟ دفعهی بعد چه کار متفاوتی میخواهم انجام دهم تا از وزن دادن بیش از حد یا کمتر از حد به برخی اولویتها جلوگیری کنم؟
خلاصه
وقتی از چیستی فراشناخت و مهارتهای مرتبط با آن آگاهتر شوید، استفاده از آن برایتان راحتتر میشود. درست مانند هر مهارت یا عادت دیگری، با تمرین کردن آسانتر میشود. فرایندهای فکری خود را مشاهده میکنید، الگوهایتان را تشخیص میدهید و متناسب با آنها تنظیم میکنید.
و میتوانید فراتر نیز پیش بروید. میتوانید پیشبینی کنید که در موقعیتهای مختلف چقدر خوب عمل میکنید. این به شما کمک میکند تا تصمیم بگیرید چه زمانی میخواهید به تنهایی فکر کنید و چه زمانی میخواهید از «ضریبهای شناختی فزاینده» استفاده کنید، خواه انسانهای دیگر، هوش مصنوعی یا هر دو. این همان تفکر موفق دربارهی تفکر شماست.
درباره نویسنده
لیز گاتریج، کوچ رهبری و متخصص نوروپلاستیسیتهی کانکت ، به شما کمک میکند شفافتر فکر کنید، آگاهانهتر عمل کنید و کاملتر زندگی کنید
