نوشته: دانا اچ. بورن، مارک کوریا و بیل جورج
مجله Hraward Business Review ۳ دسامبر ۲۰۲۵
غیرقابلپیشبینی بودن؛ این ویژگی بارز شرایط کنونی است. رهبران سازمانها، بهویژه مدیران عامل، در حال دستوپنجه نرم کردن با این حقیقت تلخ هستند که مدلها، پیشبینیها و مفروضات استراتژیکی که زمانی به آنها تکیه میکردند، دیگر کاربردی ندارند. فوریترین چالشهای رهبری امروز، بهسرعت در حال تغییر، در هم تنیده و عمدتاً شکلگرفته از رفتار انسانی هستند.
اتفاقات چند سال اخیر را در نظر بگیرید: یک پاندمی جهانی که بازآفرینی مدلهای کسبوکار را یکشبه الزامی کرد؛ تعرفهها و فروپاشی زنجیره تامین که در صنایع مختلف طنینانداز شد؛ شوکهای ژئوپلیتیک؛ پیشرفتهای هوش مصنوعی مولد که نحوه کار را مختل کرد؛ بحثهای بحثبرانگیز در مورد تنوع، برابری و شمول (DEI) و ارزشهای شرکتی؛ افزایش خطرات حملات سایبری؛ رویدادهای شدید آبوهوایی مرتبط با تغییرات اقلیمی؛ و بیاعتمادی فزاینده کارکنان و جامعه به نهادها (همانطور که در فشارسنج اعتماد ادلمن در سال ۲۰۲۵ تاکید شده است).
این بحرانها فقط استراتژیهای رهبران را آزمایش نکردند؛ بلکه نیازمند «تغییر مسیرهای» (Pivots) در لحظه و مبتنی بر ارزشها بودند که در مقابل دیدگان کارکنان، مشتریان، سرمایهگذاران و عموم مردم اجرا شوند. ما فشار ناشی از این وضعیت را در اتاقهای هیئتمدیره و جلسات مدیران ارشد میشنویم:
«احساس میکنم بدون قطبنما در حال ناوبری هستم.»
«سروصدا آنقدر زیاد است که نمیدانم کدام سیگنال را دنبال کنم.»
«دیگر مطمئن نیستم حرکت درست چیست، یا حتی ما به عنوان یک شرکت چه کسی هستیم.»
در این محیط جدید، تغییر مسیر (Pivot) دیگر نمیتواند بهعنوان یک واکنش موقت به اختلالات در نظر گرفته شود. این کار باید به یک عادت روزانه در رهبری تبدیل شود؛ عادتی که بر پایه ارزشهای سازمانیِ بهروشنی بیانشده و همراستا بنا شده است. به همین دلیل رویکرد جدیدی در رهبری نیاز است: «تغییر مسیر با هدفمند» (Pivot with Purpose).
پنج اصل برای تغییر مسیر هدفمند
برای اتخاذ ذهنیت «تغییر مسیر با هدف»، با این ۵ اصل شروع کنید:
۱. با واقعیت روبهرو شوید.
رهبری در شرایط پیچیده با پذیرش حقایق ناخوشایند آغاز میشود. مواجهه با واقعیت ممکن است به معنای پذیرش این باشد که یک محصول محبوب اهمیت خود را از دست داده، یا یک مدیرِ مدتها مورد اعتماد دیگر مناسب نیست. شفافیت، و نه راحتی، همان چیزی است که ظرفیت تغییر مسیر را باز میکند.
سوال تغییر مسیر: با رویارویی با کدام حقیقت تلخ (درباره خودم و/یا کسبوکارمان)، مسیر برای یک تغییر جهت ضروری هموار میشود؟
۲. به هدف و ارزشهای خود وفادار بمانید.
در دوران پرتلاطم، وسوسهانگیز است که رهبران عقبنشینی کنند یا به دنبال بلندترین صداها بروند. رهبرانی که هدف و ارزشهای خود را شفاف نکردهاند، در معرض خطر هدایت شدن توسط فشارهای خارجی قرار میگیرند. تحقیقات نشان میدهد زمانی که حرف و عمل رهبران همراستا باشد، کارکنان یکپارچگی را درک کرده و اعتماد، عملکرد و مشارکت بلندمدت تقویت میشود.
سوال تغییر مسیر: آیا این تغییر مسیر، هدف و ارزشهای اصلی ما را تایید میکند یا آنها را به خطر میاندازد؟
۳. استراتژیها و تاکتیکهای خود را با شرایط متغیر تطبیق دهید.
چابکی ضروری است، به شرطی که به هدف و ارزشها متصل باشد. سازمانهایی پیشرفت میکنند که استراتژی را بهسرعت تطبیق میدهند و در عین حال به ارزشهای اصلی خود پایبند میمانند. بهعنوان مثال، شرکت Decathlon با فشارهای خارجی برای پایداری محیطزیست، فروش دیجیتال و اقتصاد چرخشی مواجه شد. آنها تا سال ۲۰۲۴ نزدیک به ۳ میلیون محصول را در ۱۷۳۰ کارگاه تعمیر کردند و درآمد فروش چرخشی خود را حدود ۱۰% افزایش دادند که اکنون کمی بیش از ۳% از فروش جهانی آنها را تشکیل میدهد.
سوال تغییر مسیر: چه تغییر مسیرهای استراتژیک یا تاکتیکی در حال حاضر مورد نیاز است؟
۴. برای خلق ایدههای نوآورانه به همتیمیهای خود تکیه کنید.
مدیران عاملِ مواجه با مشکلات پیچیده اغلب سعی میکنند خودشان بهتنهایی آنها را حل کنند. مشکلات امروز ایجاب میکند که با اعضای تیم تعامل داشته باشید تا نوآوری را تقویت کنید. وقتی در دوران پاندمی بهترین تیمِ Best Buy متوجه تعطیلی بیش از ۱۰۰۰ فروشگاه و مرخصی اجباری ۵۱۰۰۰ کارمند ساعتی شد، مدیرعامل آنها با توزیع قدرت تصمیمگیری، تحولی را طی تنها ۴۸ ساعت رقم زد.
سوال تغییر مسیر: چگونه میتوانم بهگونهای رهبری کنم که به تیمم برای خلق ایدههای نوآورانه قدرت دهم؟
۵. حالت تهاجمی بگیرید و بر پیروزی با مدلهای کسبوکار جدید تمرکز کنید.
یک تغییر مسیر هدفمند فقط یک حرکت دفاعی نیست؛ بلکه سکوی پرتابی برای تغییر استراتژیک است. در شرایط عدم قطعیت، بسیاری به کاهش هزینهها روی میآورند (نظرسنجیها نشان میدهد ۵۴% از مدیران عامل سرمایهگذاریها را به تعویق انداختهاند و ۹۸% تعرفهها را نگرانکننده میدانند). در مقابل، مایکروسافت از سال ۲۰۱۹ بیش از ۱۳ میلیارد دلار در OpenAI سرمایهگذاری کرد. در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ نیز €۳.۲ میلیارد در آلمان، ۲.۱ میلیارد در اسپانیا و ۲.۲ میلیارد در مالزی برای زیرساختهای ابری و هوش مصنوعی تخصیص داد و شراکت ۳۰ تا ۱۰۰ میلیارد دلاری را آغاز کرد.
سوال تغییر مسیر: اکنون آماده رهبری چه تغییر مسیر جسورانهای هستم تا عدم قطعیت را به مزیت بعدی خود تبدیل کنم؟
استاندارد جدید رهبری
همانطور که پیتر دراکر هشدار داد: «بزرگترین خطر در زمان تلاطم، خودِ تلاطم نیست، بلکه اقدام با منطق دیروز است.» تغییر مسیر هدفمند صرفاً یک تاکتیک نیست؛ بلکه روشی برای رهبری اصیل، با انسجام، شخصیت و تعهد است.
درباره نویسندگان:
- دانا اچ. بورن، سرتیپ بازنشسته نیروی هوایی آمریکا و همکار ارشد مرکز بلفر در مدرسه کندی هاروارد است.
- مارک کوریا، مدرس ارشد رهبری در مدرسه کسبوکار Esade و پژوهشگر مدعو در مدرسه کندی هاروارد است.
