نوشته: دینا دنهام اسمیت (Dina Denham Smith)
Harward Business Review ۳۱ مارس ۲۰۲۲
به عنوان یک مدیر، آیا تا به حال متوجه شده‌اید که همدلی شما کم و زیاد می‌شود؟ در برخی لحظات می‌توانید از تیم خود در زمان‌های عاطفی دشوار حمایت کنید، اما در لحظات دیگر فقط از سر اجبار کارها را انجام می‌دهید و در درون خود نسبت به موانعی که آن‌ها با آن روبه‌رو هستند، بی‌حس شده‌اید.
اگر این موضوع برای شما صادق است، احساس شرم نکنید. احساسات شما (یا حتی نبود آن‌ها) معتبر هستند. کمک کردن به افرادی که در درد و رنج هستند یک واکنش جامعه‌یارانه (prosocial) است، اما می‌تواند فرساینده باشد و در طول زمان به خستگی شفقت (Compassion Fatigue) منجر شود.
خستگی شفقت که گاهی با فرسودگی شغلی اشتباه گرفته می‌شود، برای توصیف پیامدهای جسمی، عاطفی و روان‌شناختی کمک به دیگران به کار می‌رود. این وضعیت اغلب در میان متخصصانی دیده می‌شود که وظیفه حمایت از افراد در شرایط استرس و تروما را دارند، مانند پزشکان یا درمانگران، و با نشانه‌هایی مانند خستگی، احساسات منفی و از دست دادن همدلی مشخص می‌شود. در حوزه پزشکی، روان‌شناس هایدی آلسپاخ (Heidi Allespach) می‌گوید: «مراقبان ممکن است آن‌قدر بیش از حد همدل شوند که نسبت به رنج بیماران خود بی‌حس شوند.»
در دو سال گذشته، ما بیشتر شاهد این پدیده در محیط کار نیز بوده‌ایم. از رهبران و مدیران خواسته شده است برای حمایت از اعضای تیم که با سوگ، فقدان و افت سلامت روان دست‌وپنجه نرم می‌کنند، همدلی خود را دوچندان کنند. از آن‌ها خواسته شده حساس‌تر باشند، بارهای عاطفی جدیدی را بر دوش بکشند و در عین حال با سطوح بی‌سابقه‌ای از عدم قطعیت روبه‌رو شوند و با منابع کمتر کار بیشتری انجام دهند. اگرچه این وضعیت به یک هنجار روزمره تبدیل شده و بسیاری از رهبران به آن پاسخ داده‌اند، اما این کار هزینه داشته است.
همه‌گیری در برخی نقاط جهان رو به کاهش است، اما مطالبات عاطفی از رهبران همچنان بالاست. کارکنان انتظار دارند مدیرانی دلسوز و محیط‌های کاری پایدار و از نظر روانی سالم داشته باشند — و اگر این انتظارات برآورده نشود، آماده ترک شغل هستند.
چه مدیر تازه‌کار باشید و چه رهبر باتجربه، برای برآورده کردن این استانداردها و محافظت از رفاه خود، باید اقداماتی برای محافظت از خود در برابر خستگی شفقت انجام دهید. در ادامه چند راهبرد ارائه شده است که می‌تواند کمک‌کننده باشد.
مراقبت از خود را به یک عادت تبدیل کنید
همان‌طور که ضرب‌المثل می‌گوید، نمی‌توان از یک فنجان خالی چیزی ریخت. اگر فنجان استعاری خود را از طریق مراقبت مناسب از خود پر نکنید، توانایی شما برای مدیریت واکنش‌ها، حضور مؤثر برای تیم و گوش دادن و همدلی با دیگران کاهش می‌یابد. مراقبت از خود تاب‌آوری را افزایش می‌دهد و زمانی که در حال رهبری یک تیم در دنیایی نامطمئن و پرتنش هستید، این موضوع حیاتی است.
در سطح کلان، مراقبت از خود شامل خواب کافی، تغذیه مناسب، گذراندن زمان با افرادی که دوستشان دارید، انجام کارهایی که به آن‌ها علاقه دارید و گاهی رفتن به تعطیلات است. برای مثال، اگر می‌دانید که کمی خواب بیشتر برای شما مفید است، چه اقدام کوچکی می‌توانید همین حالا انجام دهید؟ شاید خاموش کردن چراغ‌ها ۱۵ دقیقه زودتر یا منتقل کردن تلفن همراه از کنار تخت به اتاقی دیگر تا وسوسه بررسی آن را نداشته باشید.
در سطح خرد نیز راه‌های کوچکی وجود دارد که حتی در شلوغ‌ترین روزها می‌توانید از خود مراقبت کنید. برای مثال، یکی از مراجعان من زمانی را برای یک پیاده‌روی کوتاه در بیرون در زمان ناهار اختصاص می‌دهد. فرد دیگری جلسات خود را ده دقیقه بعد از هر ساعت شروع می‌کند تا بین آن‌ها فرصتی برای استراحت داشته باشد. این وقفه‌های کوتاه می‌توانند انرژی قابل توجهی به شما بدهند.
مشابه واریز پول در یک حساب بانکی، مراقبت از خود، تاب‌آوری و آستانه شما برای مدیریت استرس را افزایش می‌دهد. این واریزها تضمین می‌کنند که وقتی شرایط دشوار می‌شود، دچار ورشکستگی نشوید.
شفقت به خود را تمرین کنید
شفقت به خود (Self-compassion) به سادگی یعنی زمانی که با یک شکست یا چالش روبه‌رو می‌شوید، با خود مانند یک دوست رفتار کنید. این مهارت ساده است، اما برای بیشتر ما به شکل قابل توجهی دشوار است.
بسیاری از افراد به اشتباه از شفقت به خود اجتناب می‌کنند، زیرا نگرانند که دچار سستی شوند و موفقیتشان آسیب ببیند. با این حال، پژوهش‌ها نشان می‌دهند که چنین نیست. شفقت به خود شما را به رهبر بهتری تبدیل می‌کند. همچنین کمک می‌کند بهتر با مطالبات عاطفی فزاینده رهبری در شرایطی مانند امروز مواجه شوید.
تحقیقات نشان می‌دهد افرادی که شفقت به خود را تمرین می‌کنند، سطح بالاتری از تاب‌آوری و هوش هیجانی دارند و در شرایط فشار آرام‌تر باقی می‌مانند. شفقت به خود همچنین به طور مداوم با رفاه عاطفی بیشتر و کاهش استرس، اضطراب و افسردگی مرتبط است.
در نهایت، شفقت به خود و شفقت نسبت به دیگران به هم مرتبط هستند. وقتی ابتدا مهربانی با خود را تمرین می‌کنید، توانایی شما برای رفتار دلسوزانه با دیگران نیز افزایش می‌یابد.
برای بهره‌مندی از مزایای شفقت به خود، پژوهشگر پیشگام این حوزه، کریستن نف (Kristin Neff)، معتقد است که این فرایند باید شامل سه مؤلفه باشد. تلاش کنید این مراحل را به ترتیب طی کنید:
ذهن‌آگاهی (Mindfulness):
به آنچه در لحظه احساس می‌کنید توجه کنید. در لحظات دشوار مکث کنید و به این فکر کنید که چه احساساتی در شما ظاهر شده‌اند. سپس آن‌ها را نام‌گذاری کنید. مطالعات نشان می‌دهد که بیان احساسات با کلمات به سرعت شدت آن‌ها را کاهش می‌دهد و پریشانی فیزیولوژیک را کم می‌کند. ممکن است با خود بگویید: «نگرانم چون نمی‌دانم چه کاری باید انجام دهم» یا «غمگینم چون آن‌قدر خسته‌ام که نمی‌توانم از کارمندم حمایت کنم.» نام‌گذاری هیجانات به شما کمک می‌کند آگاهی و وضوح بیشتری به دست آورید.
انسانیت مشترک (Common humanity):
بپذیرید که چالش شما توسط افراد بسیاری تجربه می‌شود. به خود بگویید: «می‌دانم رهبران دیگری هم با این مطالبات مواجه هستند.» بر اساس کار من با مدیران و تیم‌های متعدد، می‌توانم صحت این جمله را تأیید کنم. زمانی که رهبران در گروه‌هایی که من هدایت می‌کنم متوجه می‌شوند همتایانشان با چالش‌های مشابهی روبه‌رو هستند، نوعی احساس آسودگی ملموس ایجاد می‌شود؛ آن‌ها تنها نیستند.
مهربانی با خود (Self-kindness):
در نهایت با خود مهربانانه پاسخ دهید. بگویید: «طبیعی است که خسته باشم. به همه چیزهایی که از من انتظار می‌رود نگاه کن» یا «طبیعی است که این کار سخت باشد؛ من هرگز برای این موضوع آموزش ندیده‌ام.» باز هم، این جملات احتمالاً برای شما واقعیت دارند. شفقت به خود صرفاً به معنای ارائه همان لطف و مهربانی است که به یک دوست ارائه می‌دهید.
می‌توانید این تمرین را سریع و بدون جلب توجه انجام دهید؛ با تکرار، از مزایای آن بهره‌مند خواهید شد.
از وضعیت عاطفی خود محافظت کنید
شنیدن و مشاهده درد و مشکلات دیگران می‌تواند دشوار باشد، به‌ویژه اگر ذاتاً فردی همدل باشید. در حالی که همدلی به شما کمک می‌کند با دیگران ارتباط برقرار کنید، می‌تواند باعث شود احساسات و حالات اطرافیان را نیز جذب کنید.
سرایت‌پذیری هیجانات سال‌هاست که در پژوهش‌ها اثبات شده است. با این حال، مطالعه‌ای جدید نشان داد که گوش دادن به درد دل دیگران در محیط کار نه تنها باعث ایجاد احساسات منفی در رهبرانی می‌شود که شنونده هستند، بلکه احتمال بدرفتاری آن‌ها با دیگران در ادامه همان روز را نیز افزایش می‌دهد. مهم‌تر از همه، این پژوهش نشان داد که رهبران می‌توانند این اثرات منفی را کاهش دهند. چگونه؟
زمانی که دیگران درد و مشکلات خود را با شما در میان می‌گذارند، بر جستجوی فعالانه اطلاعات بیشتر برای درک بهتر موقعیت تمرکز کنید. این نوع واکنش می‌تواند شما را از برخی پیامدهای مخرب محافظت کند، زیرا به همدلی شناختی (Cognitive empathy) منجر می‌شود، نه همدلی عاطفی. همدلی شناختی یعنی درک اینکه فرد چه احساسی دارد و احتمالاً چه فکری می‌کند. اما همدلی عاطفی یعنی احساس کردن همان چیزی که دیگران احساس می‌کنند، و اگر کنترل نشود می‌تواند به خستگی شفقت و آسیب به سلامت شما منجر شود.
زمانی که همکاران درد و مشکلات خود را با شما در میان می‌گذارند، آلیشیا گرندی (Alicia Grandey)، استاد و متخصص کار عاطفی، به رهبران توصیه می‌کند نقش خود را «جستجوگر اطلاعات» ببینند نه «مدیر سموم». هیجانات منفی می‌توانند اطلاعات ارزشمندی درباره نحوه رهبری مؤثر فراهم کنند، به شرط آنکه از خود در برابر آسیب‌های جانبی احتمالی محافظت کنید.
همچنین برای جلوگیری از این که بعداً در همان روز ناخواسته با کسی بدرفتاری کنید، مطمئن شوید پس از گوش دادن به اعضای تیم یا همکاران، وضعیت عاطفی خود را ترمیم می‌کنید. فعالیت‌های کوتاه برای بازیابی انرژی، مانند پیاده‌روی، تمرین‌های ذهن‌آگاهی یا سایر شکل‌های مراقبت خرد از خود، می‌تواند کمک‌کننده باشد.
بار عاطفی قابل توجهی را که امروز به عنوان یک رهبر بر دوش دارید نادیده نگیرید. مطالبات عاطفی نقش شما می‌تواند فرساینده باشد و نیاز دارد اقداماتی برای محافظت از خود انجام دهید. با تبدیل مراقبت از خود به یک عادت، تمرین شفقت به خود و محافظت از وضعیت ذهنی خود، می‌توانید با موفقیت با مطالبات عاطفی رهبری تیم در شرایط پرتنش دنیای امروز مواجه شوید.
درباره نویسنده:
دینا دنهام اسمیت کوچ اجرایی و مشاور استراتژیک است که با رهبران ارشد و تیم‌ها در سازمان‌هایی مانند Google، Netflix، Sephora و Goldman Sachs کار می‌کند. او همچنین از برگزیدگان Thinkers50 Radar و هم‌نویسنده کتاب Emotionally Charged: How to Lead in the New World of Work است.
